Տորք Անգեղ

Ղ. Աղայանը 180 տարեկան է…

Նախագիծը նվիրվում է Ղ. Աղայանի 180-ամյակին:

Մասնակիցները՝ 4-5-րդ դասարանցիներ

Ժամկետը՝  հունվար

Նպատակը`ծանոթանալ պոեմին,անդրադառնալ պոեմում առկա համամարդկային և ազգային խնդիրներին, ուսումնասիրել պոեմի բառապաշարը:

Աշխատանքային ուղղությունները՝ 

Թումանյանական օրեր

Կենսագրական պատումներ

Հեքիաթներ

  1. Չախչախ թագավորը
  2. Քեֆ անողին քեֆ չի պակսիլ
  3. Կռնատ աղջիկը
  4. Սուտասանը

Բանաստեղծություններ

  1. Երկու սև ամպ
  2. Համերգ
  3. Ձմեռվա իրիկունը
  4. Պատրանք
  5. Գարնան առավոտ
  6. Իմ երգը
  7. Գարնան հրավեր
  8. Ախ, ինչ լավ են սարի վրա…
  9. Հին օրհնություն
  10. Վայրէջք
  11. Հայրենիքիս հետ

Պատմվածքներ

  1. Գելը
  2. Ահմադը
  3. Արջաորս
  4. Եղջերուն
  5. Ծղրիդը
  6. Իմ ընկեր Նեսոն
  7. Մայրը

Լեգենդներ, բալլադներ

  1. Հսկան
  2. Շունն ու Կատուն
  3. Էսպես չի մնա
  4. Թագավորն ու չարչին
  5. Անբախտ վաճառականները
  6. Ախթամար
  7. Անիծած հարսը
  8. Արծիվն ու կաղնին
  9. Մոծակն ու մրջյունը
  10. Արև և լուսին
  11. Փարվանա

Պոեմներ

Քառյակներ

Կոմիտասի նամակը Հ. Թումանյանին

Հ. Թումանյան. Զատկի առիթով

Ֆիլմեր Հ. Թումանյանի մասին

Փ/ֆ «Թումանյան. Եվ սիրտ, և կամք, և միտք»

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ. «ԵՍ ՄԻՇՏ ՁԵԶ ՀԵՏ ԵՄ, ՁԵՐ ՄԵՋ ԵՄ…».

Հովհաննես Թումանյան — Խնդրում եմ չծխել եւ գիրք չխնդրել․․․ Թումանյանի 10 իրերը

Թեսթ 10

Ստոկհոլմ քաղաքը սովորական քաղաք է: Այդ քաղաքի շատ սովորական մի շենքում ապրում է սովորական մի ընտանիք; 

Այդ ընտանիքում բոլորը սովորական են՝ հայրիկն էլ է սովորական, մայրիկն էլ: Բոսան, Բետան և Մանչուկն էլ սովորական երեխաներ են: 

Ամբո□ջ շենքում ընդամենը մի անսովոր արարած կա՝ Կառլսոնը, որը ապրում էր տանիքի վրա: 

Գուցե ուրիշ քաղաքներում տանիքի վրա ապրելը սովորական բան է, բայց այստեղ ոչ ոք տանիքի վրա չի ապրում: 

Կառլսոնը փոքրիկ, հաստլիկ, ինքնավստահ մարդուկ է: Նա կարողանում է թ□չել, հենց իր փորի վրայի կոճակը սեղմի, մեջքին գտնվող փոքրիկ շարժիչը կաշխատի, մի քիչ հետո կպտտվի պտուտակը, և Կառլսոնը կթռչի: 

Նա շատ լավ է զգում տանիքի վրա, ամեն երեկո նստում է ու նայում աստղերին. տանիքից աստղերն ավելի լավ են երևում: 

Մարդիկ նույնիսկ չգիտեն, որ տանիքի վրա տնակ կա, չեն էլ կարող տեսնել, որովհետև այն թաքնված է ծխնելույզի ետևում: Ընդհանրապես, մեծերը ուշադրություն կդար□նե՞ն այդքան փոքր տան  վրա:  

Մանչուկին տանը բոլորը սիրում են ու երես տալիս: Բայց այդ օրը, երբ նա ու Կառլսոնը ծանոթացան, այնքան էլ հաջող օր չէր, և Մանչուկ լինելը բոլորովին էլ հրաշալի չէր: Բոլորը նեղացրել էին նրան, իսկ հայրիկը բարկացել էր դպրոցից ուշ գալու համար: 

-Թափառում ես փողոցներում,- ասել էր նա: 

Բայց ախր, հայրիկը չգիտեր, որ ճանապարհին մի փոքրիկ, սիրունիկ շնիկ էր հանդիպել, հոտոտել էր իրեն, շարժել պոչիկը, կարծես ուզում էր ի՛ր շունը դառնալ: Մանչուկը նրան կբերեր, բայց ո՞վ կթողներ տանը շուն պահել: Բացի դրանից,այդ ժամանակ մի մորաքույր էր հայտնվել  և կանչել շանը. 

-Ռիկի՛, Ռիկի՛: 

Փոքրիկը հասկացել էր, որ շունը եր□եք իրենը չի լինի: 

-Ուրեմն ամբողջ կյանքում առանց շան եմ ապրելու,- տխուր ասաց Մաչուկը:- Ա~յ, մայրիկ, դու հայրիկ ունես, Բեսան և Բետան միշտ միասին են, իսկ ես… ես մենակ եմ, ոչ ոք չունեմ: 

-Սիրելի Մանչուկ, չէ՞ որ բոլորս քոնն ենք, — ասաց մայրիկը: 

-Չգիտեմ..,- հոգոց հանեց Մանչուկը, ու նրան հանկարծ թվաց, թե ինքը մեն-մենակ է աշխարհում ու ոչինչ չունի: 

Ասենք՝ մի սենյակ ունի և գնաց այնտեղ: 

1.      Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դո՛ւրս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:

Ամբողջ

Թռչել
Կդարձնեն

Երբեք

2.      Գրի՛ր տեքստում ընդգծված բառերի հականիշները:
ա/ անսովոր = սովոր

բ/ Մեծ – փոքր

գ/  Գեշ – գեղեցիկ

դ/ուրախ – տխուր
 

3.      Տխուր նշանակում է «տրտում,թախծոտ, անուրախ»: Ի՞նչ իմաստով է գործածվել բառը տխուր գրիչ  արտահայտության մեջ: 

—Այն, որ գրիչի մեջ թանաքը վերջանում է, այն դառնում է տխուր գրիչ։

4.      Ձեռք մեկնել դարձվածքը նշանակում է. 

ա/ձեռքը բռնել
 բ/օգնել, օժանդակել 

գ/վնասել 

դ/կաշկանդել

 

5.      Օտար բառերը փոխարինի՛ր հայերեն տարբերակներով 

ա/ավարիա Ավտովթար
բ/աֆիցեր Սպա
գ/դիրեկտորՏնօրեն——————————
դ/զիբիլ—Աղբ——————————— 

6.      Տեքսից դո՛ւրս գրիր չորս գոյական, որոնք դրված են հոգնակի թվով: 


— երեխաներ —————————————————— 

— քաղաքներ ——————————————————
— աստղեր ——————————————————
— մարդիկ —————————————————— 

7.      Տեքստից դո՛ւրս գրիր չորս  բայ:
—թռչել————————————— 

— ասել ————————————                       

— հասկացել ————————————                       

— տեսնել ————————————                       

             

8,Լրացրու ասացվածքները՝ օգտվելով տրված բառերից: 

ա/ Ավելի լավ է դառը ճշմարտությունը, քան քաղցր սուտը: 

բ/Դու ուրիշին օգնիր, Աստված էլ քեզ կօգնի: 

գ/Ամեն գործի վերջն է գովելի։  

դ/դատարկ տակառը բարձր ձայն կհանի: 

     գովելի, Աստված, ճշմարտությունը, տակառը

           

9.      Այն ի՞նչն է, այն ի՞նչը.
Արևի պես է,
Կլոր երես է,
Սերմը՝ ճնճղուկի
կտուցի պես է:
                                  Արևածաղիկ

10.   Տեքստից դո՛ւրս գրիր մեկ պարզ ընդարձակ նախադասություն:
Մանչուկին տանը բոլորը սիրում են ու երես տալիս:

 

11.   Տեքսից դո՛ւրս գրիր մեկ հարցական նախադասություն:
Մանչուկը նրան կբերեր, բայց ո՞վ կթողներ տանը շուն պահել:

 

12.   Նկարագրի՛ր Կառլսոնին:
—Կառլսոնը շատ ընկերասեր էր։ Նա շա՜տ-շա՜տ էր քաղցրավենիք։

Կառլսոնը փոքրիկ, հաստլիկ, ինքնավստահ մարդուկ է:  

 

13.   Կուզեի՞ր  լինել Մանչուկի փոխարեն: Ինչո՞ւ:
Ես կուզեի լինեի մանչուկի փոխարեն, որովհետև նա շատ լավ ընկեր էր ձեռք բերել։

14.   Ի՞նչ երազանք ուներ Մանչուկը:
Մանչուկը շա՜տ էր ուզում շունիկ ունենալ։

 

15.   Ինչպե՞ս կուզեիր, որ ավարտվեր այս պատմությունը:
Ես կուզեի, որ Կառլսոնը չգնար և ընդմիշտ մնար մանչուկի հետ, որ նա միայնակ չլիներ։

Առավոտ

Ես արտնանում եմ և հագնվում եմ ու գնում եմ դպրոց։ Իմ ընկերների հետ դաս եմ անում, ժամանակ եմ անցկացնում և գնում ենք տուն։ Տանը դասերս եմ անում և քնում մյուս օրը իմ մայրիկի հետ դպրոցից հետո գնում ենք կենդանաբանական այգի։ Կենդանաբանական այգում մի հատ արջ փախավ և բոլորը գնացին կենդանաբանական այգիից։ Այդ արջը ուզում եր մեկի հետ խաղալ բայց բոլորը փախան արջից, այդ արջը ուզում եր մարդկանց հետ խաղալ բայց մարդիկ գնում էին։ Փախնողներից մեկը ոստիկանություն զանգեց և ասաց, որ կենդանաբանական այգու տերը բաց թողեր արջին։ Հետո մի հատ փոքր աղջիկ գնաց արջի մոտ։ Բոլորը զարմացաժ նայում էին աղջկան, որ ոնց է աղջիկը խաղում արջի հետ հետո բոլորը գնացին արջի մոտ և զարմանքով նայում էին արջին։ Վերջը բոլորը գնացին արջի մոտ և ոստիկանությունը եկավ չձերբակալեց այգու տիրոջը այլ ձերբակալեց զանգողին։

Թեսթ 9

 Դավթի կյանքը գրեթե հրաշալի էր. նա իրենց բակում շատ ընկերներ ուներ, որոնց հետ ամեն օր,  դասերից հետո, գնում էր գնդակ խաղալու: Միայն թե Դավիթը մի մեծ խն□իր ուներ. դա նրա փոքր քույրն էր` Լիլին: Լիլին ոչ մի կերպ չէր կարողանում հասկանալ, որ Դավթին ու նրա ընկերներին բոլորովին դուր չի գալիս, որ ինքը միշտ նրանց հետ (լինել): Հենց տղաները դուրս էին գալիս բակ, Լիլին իր փոքրիկ ոտիկներով վազում էր նրանց մոտ և ուրախ-ուրախ ցատկոտելով` ասում. 

  – Ես եկա˜… 

  Բոլորը հոգոց էին հանում: Իրականում աղջիկը առանձնապես նեղություն չէր տալիս նրանց. շատախոս չէր, չէր նվնվում, չէր խառնվում նրանց խաղերին: Ճիշտն ասած, շատ բան չէր էլ կարող անել: Այնքան փոքրիկ էր, որ ո´չ կարող էր գնդակ խաղալ, ո´չ ծառերը մագլցել. միայն իր սև աչիկներով լուրջ նայում էր տղաներին, և ուր նրանք գնում էին, ինքն էլ նրանց հետևից գնում էր: 

  Դավիթը փոր□ում էր մորը համոզել որ Լիլիին թույլ չտա իրենց հետևից գալ: 

  – Ինչո՞ւ պիտի իմ քույրը միշտ մեզ հետ լինի,- հարցնում էր նա,- ինչո՞ւ Արմենի քույրը չի գալիս, Հակոբի քույրը չի գալիս: 

  Մայրը ծիծաղում էր. 

  – Արմենի քույրը ըն□ամենըվեց ամսական է, Հակոբը ընդհանրապես քույր չունի… Քո բա□տն այդ հարցում չի բերել: 

  Մի օր Դավիթը ուզում էր տղաների հետ գնդակ խաղալ: Սկզբում նրանք մի ծանր գնդակ ունեին: Բայց մի անգամ այդ գնդակը Սարգիս քեռու պատուհանը կոտրեց: Ի˜նչ պատմության մեջ ընկան: Գնդակն էլ այլևս հետ (չստանալ): Հիմա արդեն թեթև գնդակով էին խաղում: Այդ օրը տղաները դեռ նոր էին դուրս եկել, երբ Լիլին սովորականի պես վազեց նրանց մոտ ու ասաց. 

  – Ես եկա˜… 

  Տղաները, ինչպես միշտ, ձևացրին, թե նրան չեն նկատում: Նրանք սկսեցին խաղալ: Տղաներից մեկը այնպես ուժգին հարվածեց գնդակին, որ այն այս անգամ էլ (ընկնել) Սարգիս քեռու բակը: Նրանք վազելով մոտեցան ցանկապատին և տեսան գնդակը խոտերի մեջ` այնքան հեռու, որ ձեռք չէր հասնի: Հակոբըփորձեց անցնել ցանկապատի ճաղերի արանքով, բայց չկարողացավ: 

  – Ես չեմ կարող անցնել,- հուսահատ ասաց նա,- ցանկապատը շատ խիտ է: Եվ մեզանից ոչ մեկը չի կարող: 

  Իրավիճակն անելանելի էր բոլորից շատ Դավիթն էր տխրել: 

  – Այս ամենը Լիլիի պատճառով եղավ,- ասաց նա,- Տիգրանը այդքան ուժեղ խփեց գնդակին, որովհետև Լիլիի վրա էր բարկացել

  – Մի նայե´ք Լիլիին, տեսեք, թե նա ինչ փոքրիկ է,- ասաց Արմենը, – Լիլի´, այստե´ղ արի: 

  Լիլին վազելով եկավ. 

  – Ես եկա˜… 

  Հեշտությամբ մտնելով ճաղերի արանքից` Լիլին դուրս բերեց գնդակը ու հանձնեց հիացած տղաներին: Դավիթը հպարտությամբ նայում էր նրան, հետո ասաց. 

  – Ես քեզ գնդակ խաղալ (սովորեցնել): 

     1.Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝                   

         լրացնելով բաց թողած տառերը:
         խնդիր

         փորձում

        ընդամենըվեց

         բաղտն

2.Ի՞նչ է նշանակում մագլցել  բառը:  

  ա/արագ վազել 

  բ/ծառեր տնկել 

  գ/ճյուղերը կոտրել 

  դ/բռնելով բարձրանալ 

       3.Դուրս  գրիր  տեքստում  ընդգծված  բառերը ̀  դիմացը  գրելով  դրանց  հոմանիշները 

Հրաշալի            զարմանալի 

ցատկոտելով                  թռվռալով

ուժգին                 ուժեղ

բարկացել                  ջղայնացել

       4.Տրված  բառերից  որի՞  դիմաց  է սխալ  նշված  նրա  տեսակը. 

         ա/ պատմություն  –  ածանցավոր 

          բ/ շատախոս – բարդ 

          գ/ սովորական –  ածանցավոր 

          դ/ փոքրիկ – պարզ 

      5.Տրված բառերից  յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե այն ի՞նչ խոսքի մաս է: Ո՞ր 

տարբերակում է սխալ նշված:  

ա/իրավիճակ – ածական 

       բ/պատուհան – գոյական 

       գ/որովհետև – շաղկապ 

        դ/վեց – թվական 

       6.Տեքստից  դուրս  գրիր եզակի  թվով  գործածված  չորս  գոյական: 

        խնդիր               

         գնդակ             

         Լիլին            

         տղաները        

7.Տեքստից  դու´րս գրիր փակագծերի  մեջ  դրված բայերը և  համապատասխանեցրու´  տեքստին. 

          (լինել)                 է եղել 

          (չստանալ)                 չեն տա 

          (ընկնել)                ընկավ 

          (սովորեցնել)               սովորեցրեցի

 8.Ո՞րն է տրված նախադասության ենթական.  

          Բայց մի անգամ այդ գնդակը Սարգիս քեռու պատուհանը կոտրեց: 

ա/գնդակը 

բ/Սարգիս 

գ/քեռու 

դ/պատուհանը 

       9.Վերականգնի´ր «քանդված» առած-ասացվածքները: 

Գիտունի հետ քար քաշիր,  1             սուտը աշխարհը կքանդի 4 

Լեզուն չլիներ, 2                            խրատն ինչ կանի չարին 3

Անձրևն ինչ կանի քարին, 3                  ագռավները աչքերը կհանեին 2

Մինչև ճիշտը գա, 4                                անգետի հետ փլավ մի կեր 1

10.Տեքստում ընդգծված նախադասության մեջ դի՛ր բաց թողած կետադրական նշանը: 

Դավիթը փոր□ում էր մորը համոզել որ Լիլիին թույլ չտա իրենց հետևից գալ: 

 11.Տեքստում Լիլիին նկարագրող արտահայտությունները գտի՛ր: 

Լիլին ոչ մի կերպ չէր կարողանում հասկանալ, որ Դավթին ու նրա ընկերներին բոլորովին դուր չի գալիս, որ ինքը միշտ նրանց հետ (լինել):

 12.Ո՞րն էր Դավթի հիմնական խնդիրը. 

ա/հարևանը գնդակը հետ չէր տալիս: 

բ/քույրն ամեն տեղ ուզում էր նրա հետ գնալ: 

գ/ընկերը կորցրել էր Դավթի միակ գնդակը: 

դ/մայրը բարկանում էր, երբ ինքը քրոջ հետ կոպիտ էր վարվում: 

        13. Ուշադի՛ր կարդա տեքստի երկխոսությունները և պատասխանի՛ր տրված հարցերին. 

            ա.Ի՞նչ է պատասխանում մայրը տղայի հարցին. 

  1. Նրա ընկերներից ոչ մեկը քույր չունի: 
  2. Ընկերների մայրերը աղջիկներին թույլ չեն տալիս բակ դուրս գալ: 
  3. Նրանցից մեկը քույր չունի, իսկ մյուսինը դեռ շատ փոքր է: 
  4. Լիլին իրենց բոլորովին չի խանգարում, չի նվնվում: 

            բ.  Ըստ Դավթի՝ ինչո՞վ էր մեղավոր Լիլին, որ գնդակը հարևանի բակն էր ընկել:  

                 Տեքստից   ճիշտ պատասխանը դու՛րս գրիր: 

Տիգրանը այդքան ուժեղ խփեց գնդակին,

որովհետև Լիլիի վրա էր բարկացել: 

             14.Ինչո՞վ օգնեց փոքրիկ աղջիկը տղաներին:  

Նա փոքր էր և կարողացավ ճաղերի միջով անցնել և բերել գնդակը։

            15. Ինչի՞ց ես  իմանում, որ եղբոր վերաբերմունքը Լիլիի  նկատմամբ փոխվեց: 

Նրա ասած խոսքերից՝ ես քեզ կսովորեցնեմ գնդակ խաղալ։

Մայիսի 18

  1. Բառերից անջատի´ր նախածանցները:

հանել, բախտ, հնար, կամ, գալ, գոհ, հեռատես, տաբյուջե, մուծել:

  1. Պարզ բառերին արմատներ ավելացրո´ւ և ստացի´ր բարդ բառեր:

Շուն, գինի, բույս, հույս, լույս, տարի, օր: Շնաբուժ, գինեմարդ, բույսակեր, հուսահատ լույսամուտ, տարեթիվ, օրամեջ։

3. Գրի´ր բառերի առաջին արմատները չհնչյունափոխված ձևով և որոշի´ր, թե բառերում ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել: Լուս-լույս, այգի-պան, սեր-հար, առու-վակ, գոտ-պնդել, մութ-նել, հուսա-հատ, ընկ-ուզենի, գրիչ-ող, եջ-միածին։

Օրինակ՝ լուսամուտ- լուս-լույս

Լուսամուտ, այգեպան, սիրահար, առվակ, գոտեպնդել, մթնել, հուսահատություն, ընկուզենի,  գրող, Էջմիածին:

  1. Առանձնացրո´ւ գոյականները:

Աշխատելով, աշխատանք, հիշողություն, մազերից, հոգիներին, գեղեցիկ, դանդաղ, գեղեցկություն, մեղմորեն, խոսելով, գրիչով, խոսքով, վազելով, վազքով, սեղանում, անտառում, խոսում, գոռում, մեծանում, խոսքում, վերադառնալով, տնտեսուհի, հաճելի:

5. Բառերը բաժանի´ր արմատների, ածանցների: Չմոռանա´ս հոդակապը:

        Օրինակ՝ Մարդակեր =մարդ+ա+կեր

       Դաս+ա+ցուց+ակ, չ+տես, մարդ+ա+կեր, յուղ+ոտ, հաց+աման, աման+եղեն, լուս+ա+վոր, լուս+ա+մուտ, անտես+ա+նելի, խոշոր+ա+ցույց, ցուց+ա+մատ, դռն+ակ, լավ+ություն, ան+հոգնել, դժ+գոհ, քար+ոտ, պարսկ+ուհի, հայ+ուհի, Վրաստ+ան:

  1. Ա խմբի բառերին միացրո´ւ Բ խմբի ածանցները և ստացի´ր նոր բառեր: Հացեղեն, Հայաստան, հնդկային, անհոտ, դժգոհ, գարնուհի։

        Ա. Հաց, հայ, հնդիկ, հոտ, գոհ, գարուն

        Բ. Եղեն, ան(նախածանց), դժ(նախածանց), ային, ստան, ուհի

  1. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:

Նստելու համար մի … տեղ եմ փնտրում: (հարդ, հարթ)

Քամին ամբողջ հարթը բարձրացրել ու պտտում էր օդում: (հարդ, հարթ)
Տարբեր ախտեր քայքայել էին մարմինը: (աղտ, ախտ)
Փոշիով ու աղտով էր ծածկված փողոցը: (աղտ, ախտ)
Մի ուխտ քարավանից առանձնացել էր: (ուղտ, ուխտ)
Քո արած ուղտը թանկ է բոլորիս համար: (ուղտ, ուխտ)

  1. Տրված բառերը գործածելով՝ պատմություն հորինի՛ր: Թախտ, զմրուխտ, նախշուն,  ճամփորդ, ճեղք, կողպեք, գաղտնիք, ճամփորդել,սանդուղք,  վախկոտ, տախտակ, եղբայր, նուրբ, երփներանգ, համբուրել:

Զմրուխտյա և երփներանգ դաշտերով մի ճամփորդ Էր գնում։ նրա մտահոգ դեմքից երևում էր, որ նրա սրտում մի հարազատ գաղտնիք կա։ Ճամփորդում էր իր երկրում։ Երկար քայլելուց հետո մոտեցավ մի տնակի, դռան վրա կողպեք կար։ ՈՒ հանկարծ նկատեց տան բակում, թախտի վրա նստած իր եղբորը։ Մոտեցավ, համբուրեց և գրկեց։ Շա՜տ վաղուց չէր տեսել նրան ․

Երևան քաղաքի թանգարանները»

  • Տեղեկություններ հավաքել թանգարանների մասին և հրապարակել բլոգներում։

Գաֆէսճեան թանգարան-հիմնադրամ

Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոն (ԳԱԿ), ժամանակակից արվեստի կենտրոն Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի Կենտրոն թաղամասում գտնվող Կասկադ համալիրում։ Բացվել է 2009 թվականի նոյեմբերի 9-ին։ ԳԱԿ-ը հիմնադրվել է ամերիկահայ գործարար Ջերարդ Գաֆէսճեանի կողմից և ներկայացնում է Ջերարդ Գաֆէսճեանի ժամանակակից արվեստի հավաքածուն։ Գաֆէսճեան արվեստի կենտրոնը Ջերարդ Գաֆէսճեանի ամենախոշոր բարեգործական նախաձեռնություններից մեկն է։ Վերականգնելով Երևան քաղաքում գտնվող Կասկադ համալիրը՝ Գաֆէսճեանն այն դարձրեց ժամանակակից արվեստի կենտրոնի, որը ներկայացնում է ցուցադրություններ և բազմազան կրթական, մշակութային և համերգային ծրագրեր և միջոցառումներ բոլոր տարիքային խմբերի համար։

«Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարան

«Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց – թանգարանը հիմնադրվել է 1968թ. հոկտեմբերի 19-ին՝ ի նշանավորումն Երևան քաղաքի 2750-րդ տարեդարձի։ Թանգարանը ստեղծվել է Երևան քաղաքի վարչական սահմաններում գտնվող երեք նշանավոր հնավայրերի՝ Արին բերդ, Կարմիր բլուր և Շենգավիթ, և այդ հնավայրերից հայտնաբերված նյութական մշակույթի մնացորդների և գտածոների հիման վրա։ Արգելոց-թանգարանն այսօր իր գործունեությունն իրականացնում է «Կարմիր բլուր» և «Շենգավիթ» մասնաճյուղերով։ Այն հանդիսանում է հանրության համար այցելելի միակ հնագիտական արգելոց-թանգարանը Երևան քաղաքում և կարևոր ուրարտագիտական կենտրոն տարածաշրջանում։

Էրեբունի թանգարանի շենքը կրկնում է ուրարտական պալատական կառույցների հորինվածքը՝ պահպանելով արտաքին խուլ պատերով ու երդիկավոր հարթ կտուրներով ներքին բակի շուրջ ամփոփված ժողովրդական բնակելի տան տրամաբանական սկզբունքը։ Նախագծի հեղինակներն են ճարտարապետներ՝ Շմավոն Ազատյանն ու Բաղդասար Արզումանյանը, քանդակագործը՝ Արա Հարությունյանը։

«Էրեբունի» թանգարանի հավաքածուն կազմում են Արին բերդ, Կարմիր բլուր, Շենգավիթ հնավայրերից, ինչպես նաև Հայաստանի տարբեր շրջաններից դիպվածով կամ պարբերաբար իրականացվող պեղումներից հայտնաբերված նախաուրարտական, ուրարտական, աքեմենյան, հելլենիստական և վաղ հայկական ժամանակաշրջաններին վերաբերող ավելի քան 12758 հնագիտական առարկաները՝ խմբավորված 161 հավաքածուներում[1]։

Թանգարանի ճարտարապետներն են Շմավոն Ազատյանն ու Բաղդասար Արզումանյանը, շենքի քանդակային լուծումների հեղինակն է քանդակագործ Արա Հարությունյանը։ 1968-1969 թվականներին Արա Հարությունյանն իր հարթաքանդակներով ձևավորում է Էրեբունի թանգարանի շենքը (գլխավոր ճակատամուտք՝  «Արգիշտի թագավորը և քաղաքի հիմնադիրները», հարավային ճակատամուտքը՝ «Առյուծաորս», հյուսիսային ճակատամուտք՝ «Խալդ աստվածը»)։ Թանգարանի քանդակային ձևավորումը  հնագույն Ուրարտու պետության պատմությունն է՝ ներկայացված պլաստիկ արտահայտչամիջոցներով։ Էրեբունի թանգարանի քանդակազարդման համար 1970 թվականին Արա Հարությունյանը թանգարանի շենքի հարթաքանդակների համար արժանացել է ԽՍՀՄ ճարտարապետների միության դիպլոմի[2]։

Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարան

Ներկայացված են հիմնականում հայ ժամանակակից նկարիչների՝ Մինաս ԱվետիսյանիՎրույր ԳալստյանիՀակոբ ՀակոբյանիԼավինիա Բաժբեուկ-ՄելիքյանիԷմիլ ԳազազիՍարգիս Համալբաշյանի, Աշոտ Ղազարյանի (Աշոտ-Աշոտ) և այլոց ստեղծագործությունները։

Թանգարանի առաջին ցուցանմուշները հայ արվեստագետների նվիրատվություններն էին և 1960-ական թվականների՝ Հայաստանի ու Սփյուռքի նկարիչների գործեր։ Հետագայում ցուցանմուշների քանակն ավելացել է ՀՀ մշակույթի նախարարության գեղարվեստական ֆոնդի և ձեռքբերումների շնորհիվ։ Թանգարանում ցուցադրվում են Մինաս ԱվետիսյանիԱշոտ ՀովհաննիսյանիՄարտին ՊետրոսյանիԳայանե ԽաչատուրյանիՎրույր ԳալստյանիՎաղարշակՀենրի ու Ռոբերտ ԷլիբեկյաններիՀարություն ԿալենցիՌուդոլֆ ԽաչատրյանիՎարուժան ՎարդանյանիԱշոտ Բայանդուրի, սփյուռքահայ նկարիչներ Ժիրայր ՕրագյանիԺանսեմիԳառզուիԱսատուր Պզտիկյանի և ուրիշների գործերից։ Թանգարանի հավաքածուն համալրվել է միջին ու երիտասարդ սերնդի՝ Սարգիս ՀամալբաշյանիԱրթուր և Արարատ Սարգսյանների, Մարինե Դիլանյանի, Ալբերտ ՀակոբյանիՍամվել ԲաղդասարյանիԱրևիկ ԱրևշատյանիԿամո ՆիգարյանիՏիգրան ՄատուլյանիԹենի Վարդանյանի և այլ ճանաչված նկարիչների աշխատանքներով։ 2004 թվականին բարերար Գրիգոր Մուրադյանը թանգարանին է նվիրել ամերիկաբնակ ճանաչված նկարիչ և քանդակագործ Էմիլ Գազազի աշխատանքներից։ Թանգարանը մայրաքաղաքի տարբեր ցուցասրահներում («Գևորգյան», «Ակադեմիա» և այլն), Հայաստանի նկարիչների միության դահլիճներում հաճախակի կազմակերպում է ցուցահանդեսներ, հրատարակել է մի շարք ալբոմներ՝ «Քոչար», «Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյան», «Հովնաթանյանից Մինաս», «Թանգարան», «Մինաս Ավետիսյան», «Վրույր Գալստյան», «Աշոտ Հովհաննիսյան» և այլն։ 2006–2007 թվականներին Ֆրանսիայում՝ «Հայաստանի տարի», 2007 թվականին Հռոմում՝ «Հայ մշակույթի օրեր» ծրագրերի շրջանակներում թանգարանը կազմակերպել է նոր ցուցադրություններ, տպագրել կատալոգներ։