Մենք՝ 4.2 դասարանով Գնացել էինք էրեբունիի պատմամշակութային թանգարան։ Այնտեղ շատ-շատ հին իրեր տեսանք օրինակ՝ կճուճներ, որտեղ գինի են պահում։ Մենք տեսանք հին զարդեր և հին իրերի մնացորդներ։ Մենք գնացինք փորելու և հին իրեր գտնելու։օրինակ՝ փորելու ժամանակ ես գտա հին իրի մի մաս։ Ես այնտեղ լսեցի հին իրերի մասին պատմություններ, թե ինչու՞ են օգտագործում այդ մեծ կճուճներն ու գործիքները։Մենք երկար աստիճաններով բարձրացանք վերև և տեսանք էրեբունի քաղաքը, այն շատ գեղեցիկ էր։ Հետո մենք երկար իջանք ավտոբուսի մոտ։ Ինձ ավտոբուսի ճանապարհն էլ դուր եկավ։ ճանապարհին ես տեսա իմ տունը։ Ինձ շատ դուր եկավ ճամփորդությունը։
Month: November 2020
Պարապմունք 44
Միևնույն կարգի գործողություններ պարունակող արտահայտություններ
Դասարանական և տնային առաջադրանքներ
Գումարումն ու հանումը միևնույն կարգի գործողություններ են։
Բազմապատկումն ու բաժանումը նույնպես միևնույն կարգի գործողություններ են։
Բազմապատկումն ու բաժանումը ավելի բարձր կարգի գործողություններ են համարվում, քան գումարումն ու հանումը։
Միևնույն կարգի գործողությունների կատարման կարգը․
Հաշվի՛ր
2184-725+96542-7205=
| 1) | – | 1 | 1 | 8 | 4 | 2) | – | 9 | 6 | 5 | 4 | 2 | ||||||||
| 7 | 2 | 5 | 7 | 0 | 5 | |||||||||||||||
| 0 | 4 | 5 | 8 | 9 | 3 | 3 | 7 | |||||||||||||
| 3) | + | 8 | 9 | 3 | 3 | 7 | ||||||||||||||
| 4 | 5 | 9 | ||||||||||||||||||
| 8 | 8 | 8 | 8 | |||||||||||||||||
1000:48:200=10
| 1) | – | 1 | 0 | 0 | 0 | 2) | x | 2 | 5 | 0 | ||||||||||
| 8 | 2 | 5 | 0 | 8 | ||||||||||||||||
| – | 0 | 2 | 0 | 0 | ||||||||||||||||
| 2 | 0 | |||||||||||||||||||
| 0 | 0 | |||||||||||||||||||
| 3) | – | 2 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | ||||||||||||
| 2 | 0 | 0 | 0 | |||||||||||||||||
| 0 | 0 | |||||||||||||||||||
2154:20
30=1290
| – | 8 | 6 | 0 | 2 | 0 | – | |||||||||||||||||
| x | 2 | 1 | 5 | 8 | 0 | 3 | |||||||||||||||||
| 4 | 6 | 0 | |||||||||||||||||||||
| 8 | 6 | 0 | – | 6 | 0 | – | |||||||||||||||||
| 0 | |||||||||||||||||||||||
| x | 4 | 3 | |||||||||||||||||||||
| 3 | 0 | ||||||||||||||||||||||
| 0 | 0 | ||||||||||||||||||||||
| 1 | 2 | 9 | |||||||||||||||||||||
| 1 | 2 | 9 | 0 | ||||||||||||||||||||
8592-657+124567-7025=124487
| – | 8 | 5 | 9 | 2 | 1 | 2 | 4 | 5 | 6 | 7 | |||||||||||||
| 6 | 5 | 7 | + | 7 | 9 | 3 | 5 | ||||||||||||||||
| 7 | 9 | 3 | 5 | 1 | 3 | 1 | 5 | 0 | 2 | ||||||||||||||
| 1 | 3 | 1 | 5 | 0 | 2 | ||||||||||||||||||
| – | 7 | 0 | 1 | 5 | |||||||||||||||||||
| 1 | 2 | 4 | 4 | 8 | 7 | ||||||||||||||||||
5100:640:200=
| 5 | 1 | 0 | 0 | 6 | 8 | 5 | 0 | ||||||||||||||||
| 4 | 8 | 5 | 0 | 4 | 0 | ||||||||||||||||||
| 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | |||||||||||||||||||
| 3 | 0 | 3 | 4 | 0 | 0 | ||||||||||||||||||
| 0 | 0 | 3 | 4 | 0 | 0 | 0 | |||||||||||||||||
| 3 | 4 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | ||||||||||||||||
| 2 | 0 | 0 | 7 | ||||||||||||||||||||
| 1 | 0 | 0 | |||||||||||||||||||||
| 1 | 4 | 0 | 0 | ||||||||||||||||||||
| 0 | |||||||||||||||||||||||
33600:60:7022=
| 3 | 3 | 6 | 0 | 0 | 6 | 0 | 3 | 6 | 0 | 7 | 0 | ||||||||||||
| 3 | 0 | 0 | 6 | 0 | |||||||||||||||||||
| 6 | 0 | 6 | 0 | ||||||||||||||||||||
| 3 | 6 | 0 | 3 | 5 | 0 | ||||||||||||||||||
| 0 | 0 | 1 | 0 | ||||||||||||||||||||
| X | 2 | 2 | |||||||||||||||||||||
| 5 | |||||||||||||||||||||||
| 1 | 1 | 0 | |||||||||||||||||||||
Եղնիկը
Մի անգամ մեր բարեկամ որսորդը բերեց մեր երեխաների համար եղնիկ։
Երեխաները կամաց կամաց սովորեցին եղնիկի հետ լինել։
Մի քանի օր հետո եղնիկը չէր վախենում մեզնից առավել ևս երեխաներից։
Նա սովորել էր տանը, դռները։ Բայց մի քիչ տարօրինակ էր նա ամեն որ
նայում էր վառ-վառ սարերին և ինչ որ մեկին կարոտում էր ամեն օր։
Մի որ եղնիկը զգաց որ պատուհանը բաց է և փախավ տերը արագ գնաց
եղնիկի հետևից բայց եղնիկը հասցրեց փախչել և մտավ խավարների մեջ
Դե, հիմա գնա ու գտիր նրան իր հայրենի անծայր անտառներում
- Նկարագրի՛ր եղնիկին:
- Նա վախկոտ չեր, գեղեցիկ աչքեր ուներ ։
- Դո՛ւրս գրիր պատմվածքի ամենահուզիչ հատվածը:
- երբ նստած միասին նրա պատշգամբում, հիացած նայում էինք հեքիաթական վերջալույսով վարվռուն սարերին
- Ո՞րն է այս պատմվածքի հիմնական իմաստը: Որ ինչ էլ լինի, եղնիկը իր անտառն է սիրում։
- Բլոգումդ գրի՛ր հանդ, վերջալույս, խարտյաշ, ջինջ, անդուլ, նազելի, վճիտ, հուժկու, թախծալի, հողմ, ոստյուն, խավար, սաստկանալ բառերի հոմանիշերը: Հանդ – անտառ, վերջալույս – մայրամուտ, խառտյաշ – ոսկեգույն դեղին, ջինջ – պարզ, անդուլ – անդադար, նազելի – գեղեցիկ, վճիտ – մաքուր, հուժկու – ուժեղ, թաղծալի – տխուր, հողմ – քամի, ոստյուն – թռիչք, խավար – մթություն, սաստկանալ – ուժեղանալ։
- Գրի՛ր նաև բարեկամ, ջինջ, թաքուն, երեխա, զգայուն, խավար բառերի հականիշները: բարեկամ թշնամի, ջինջ կեղտոտ, թաքուն – պարզ, երեխա մեծ մարդ, զգայուն անզգամ, խավար լուսավոր,
- Լրացրո՛ւ բաց թողած տառերը:
- Հեքիաթական, վերջալույս, պատժգամբ, բարձրանալ, փաթաթել, ծածկվել
The house
Mr. and Mrs. Smith have one son and one daughter. The son’s name is John. The daughter’s name is Sarah.
The Smiths live in a house. They have a living room. They watch TV in the living room. The father cooks food in the kitchen. They eat in the dining room. The house has two bedrooms. They sleep in the bedrooms. They keep their clothes in the closet. There is one bathroom. They brush their teeth in the bathroom.
The house has a garden. John and Sarah play in the garden. They have a dog. John and Sarah like to play with the dog.
Միստր և միսիս։ Սմիթը ունի աղջիկ և տղա։ Տղայի անունը Ջոն է իսկ աղջիկի անունը Սարահ է։
Սմիթը ապրում է տանը։ Տան մեջ կա հյուրասենյակ։ Նրանք նայումեն հեռուստացույց հյուրասենյակում։
Հայրիկը խոհանոցում ուտելիք է պատրաստում խոհանուցում։ Նրանք ուտում էն ուտելիքը հյուրասենյակում։
Տան մեջ կա երկու ննջասենյակ։ Նրանք քնում են ննջասենյակներում։ Նրանք պահում էն շորերը պահարանում։ Տանը կա մեկ լոգասենյակ։ Նրանք լվանում են ատամները լոգասենյակում։
Տանը կա բակ։ Ջոնը և Սառան խաղում են բակում։ Նրանք ունեն շուն։ Ջոնը և Սառան սիրում են խաղալ շան հետ։
Գետեր և լճեր
Երկրի մակերևույթի վրա թափվող մթնոլորտային տեղումների մի մասը՝ գոլորշիանում, իսկ մնացածը սկսում է հոսել փոքր առվակների տեսքով, որոնք միանալով իրար, կազմում են գետակներ և գետեր: Գետը ջրային համակարգ է, որն ունի իր առանձին մասերը: Գետերը, լճերը, աղբյուրները համարվում են ցամաքային ջրեր:
Երկրի մակերևույթի այն ձգված գոգավորությունը, որի ցածրադիր մասով հոսում է գետը, կոչվում է գետահովիտ, իսկ գետահովտի ամենացածր մասը՝ հուն: Այն տեղը, որտեղից սկիզբ է առնում գետը, կոչվում է ակունք: Ակունք կարող են լինել աղբյուրը, լիճը: Օրինակ՝ Սևանա լիճը Հրազդան գետի ակունքն է:
Լճերը քաղցրահամ ջրի բնական ամբարներն են: Հայաստանի ամենամեծ լիճը Սևանն է: Այն աշխարհի ամենաքաղցրահամ և ամենաբարձրադիր լճերից է: Սևանա լճից սկիզբ են առնում Հրազդան գետը, իսկ նրա մեջ են թափվում 28 գետ ու գետակներ: Սևանը հռչակված է իր իշխան ձկով:
Այն տեղը, որտեղ գետը թափվում է մեկ ուրիշ գետի, լճի, ծովի մեջ, կոչվում է գետաբերան: Օրինակ՝ Հրազդանի գետաբերանն Արաքս գետն է:
Գլխավոր կամ մայր գետին աջից ու ձախից միացող գետերը, գետակները, առվակները կոչվում են վտակներ:
Գետերը լինում են լեռնային և հարթավայրային:
Լեռնային գետերին բնորոշ են նաև սահանքները և ջրվեժները, որոնք նույնպես առաջանում են ջրի քայքայիչ աշխատանքի հետևանքով:
Սահանքները գետի հունի ծանծաղ, քարքարոտ տեղամասերն են, որոնք վտանգավոր են նավարկության համար:
Ջրվեժները գետի հունի խզված, աստիճանակերպ տեղամասերն են, որտեղից ջուրը գահավիժում է ներքև: Աշխարհի ամենաբարձր ջրվեժը՝ Անխելը, ունի 1054 մ բարձրություն և գտնվում է Հարավային Ամերիկայում: Մեր երկրում հայտնի ջրվեժներից են Ջերմուկը (60 մ), Շաքին (18 մ):
Գետերի սնումը: Գետերի սնման հիմնական աղբյուրներն են անձրևաջրերը, ձյան և սառցադաշտերի հալոցքային ջրերը, ստորերկրյա ջրերը:
Ամեն տարի նույն սեզոնին, որոշակի ժամանակով, գետի ջրի մակարդակի բարձրացումը կոչվում է հորդացում: Օրինակ` Հայաստանում գետերը հորդանում են գարնանը:
Գետի ջրի մակարդակի հանկարծակի, կարճատև բարձրացումը` տեղատարափ անձրևներից կամ ինտենսիվ ձնհալքից, կոչվում է վարարում:
Չորային շրջաններում, վարարման հետևանքով գետի ջրի մեջ ավելանում է կոշտ նյութի քանակը, և առաջանում է սելավ: Վարարումներ և սելավներ շատ են դիտվում նաև Հայաստանում` պատճառելով մեծ վնասներ:
Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Ի՞նչ է գետը: Գետը ակունքից սկսվող ճեղք է։
2. Ի՞նչ մասերից է բաղկացած գետային համակարգը: Ջրից, վտակներից, հնից, կենդանական աշխարհից, բուսական աշխարհից։
3. Գետերի սնման ի՞նչ աղբյուրներ գիտեք: Բերեք օրինակներ: Վտակ, վտառ, ձյուն, անձրև։
4. Ի՞նչ տարբերություն կա հորդացման և վարարման միջև: Հորդացում-ջրի առավելագույն մակարդակ։ Վարարման-Գետը երբ իր հունից դուրս է գալիս։
Մաթեմ 11/24/2020
Միևնույն կարգի գործողություններ պարունակող արտահայտություններ
Դասարանական և տնային առաջադրանքներ
Գումարումն ու հանումը միևնույն կարգի գործողություններ են։
Բազմապատկումն ու բաժանումը նույնպես միևնույն կարգի գործողություններ են։
Բազմապատկումն ու բաժանումը ավելի բարձր կարգի գործողություններ են համարվում, քան գումարումն ու հանումը։
Միևնույն կարգի գործողությունների կատարման կարգը․
Հաշվի՛ր
2184-725+96542-7205=88898
| 1) | – | 1 | 1 | 8 | 4 | 2) | – | 9 | 6 | 5 | 4 | 2 | ||||||||
| 7 | 2 | 5 | 7 | 0 | 5 | |||||||||||||||
| 0 | 4 | 5 | 8 | 9 | 3 | 3 | 7 | |||||||||||||
| 3) | + | 8 | 9 | 3 | 3 | 7 | ||||||||||||||
| 4 | 5 | 9 | ||||||||||||||||||
| 8 | 8 | 8 | 8 | |||||||||||||||||
1000:48:200=10
| 1) | – | 1 | 0 | 0 | 0 | 2) | x | 2 | 5 | 0 | ||||||||||
| 8 | 2 | 5 | 0 | 8 | ||||||||||||||||
| – | 0 | 2 | 0 | 0 | ||||||||||||||||
| 2 | 0 | |||||||||||||||||||
| 0 | 0 | |||||||||||||||||||
| 3) | – | 2 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | ||||||||||||
| 2 | 0 | 0 | 0 | |||||||||||||||||
| 0 | 0 | |||||||||||||||||||
2154:20
30=1290
| – | 8 | 6 | 0 | 2 | 0 | – | |||||||||||||||||
| x | 2 | 1 | 5 | 8 | 0 | 3 | |||||||||||||||||
| 4 | 6 | 0 | |||||||||||||||||||||
| 8 | 6 | 0 | – | 6 | 0 | – | |||||||||||||||||
| 0 | |||||||||||||||||||||||
| x | 4 | 3 | |||||||||||||||||||||
| 3 | 0 | ||||||||||||||||||||||
| 0 | 0 | ||||||||||||||||||||||
| 1 | 2 | 9 | |||||||||||||||||||||
| 1 | 2 | 9 | 0 | ||||||||||||||||||||
8592-657+124567-7025=124487
| – | 8 | 5 | 9 | 2 | 1 | 2 | 4 | 5 | 6 | 7 | |||||||||||||
| 6 | 5 | 7 | + | 7 | 9 | 3 | 5 | ||||||||||||||||
| 7 | 9 | 3 | 5 | 1 | 3 | 1 | 5 | 0 | 2 | ||||||||||||||
| 1 | 3 | 1 | 5 | 0 | 2 | ||||||||||||||||||
| – | 7 | 0 | 1 | 5 | |||||||||||||||||||
| 1 | 2 | 4 | 4 | 8 | 7 | ||||||||||||||||||
5100:640:200=
| 5 | 1 | 0 | 0 | 6 | 8 | 5 | 0 | ||||||||||||||||
| 4 | 8 | 5 | 0 | 4 | 0 | ||||||||||||||||||
| 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | |||||||||||||||||||
| 3 | 0 | 3 | 4 | 0 | 0 | ||||||||||||||||||
| 0 | 0 | 3 | 4 | 0 | 0 | 0 | |||||||||||||||||
| 3 | 4 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | ||||||||||||||||
| 2 | 0 | 0 | 7 | ||||||||||||||||||||
| 1 | 0 | 0 | |||||||||||||||||||||
| 1 | 4 | 0 | 0 | ||||||||||||||||||||
| 0 | |||||||||||||||||||||||
33600:60:7022=
| 3 | 3 | 6 | 0 | 0 | 6 | 0 | 3 | 6 | 0 | 7 | 0 | ||||||||||||
| 3 | 0 | 0 | 6 | 0 | |||||||||||||||||||
| 6 | 0 | 6 | 0 | ||||||||||||||||||||
| 3 | 6 | 0 | 3 | 5 | 0 | ||||||||||||||||||
| 0 | 0 | 1 | 0 | ||||||||||||||||||||
| X | 2 | 2 | |||||||||||||||||||||
| 5 | |||||||||||||||||||||||
| 1 | 1 | 0 | |||||||||||||||||||||
19.11.2020
Ժամանակով մի քաղաք է եղել՝ նուկիմ անունով: Անունը կա, բայց տեղը մինչև հիմա հայտնի չէ: Այս քաղաքը ցուրտ է եղել՝ երկու ձմեռ, մի ամառ: Մի օր ժողովուրդը հարայ-հրոցով հավաքվում, ափ է առնում քաղաքի առաջավոր մարդկանց դռները.
-Էս քաղաքում էլ ապրել չի լինի, սառանք, ախպեր, սառանք: Ելեք պատգամ գնացեք թագավորի մոտ, գնացեք, թագավորին ասեք, թե որ երկու ամառ, մեկ ձմեռ չանի՝ մենք էս քաղաքում է՜լ մնացողը չենք:
– Ժողովրդի կամքը սուրբ է, – ասում են առաջնորդները, որ քաղաքի խելոքներն են լինում, խորհրդի են նստում և որոշում թագավորի մոտ գնալ խնդրելու և, թագավորի սիրտը շահելու համար էլ մի քսակ ոսկի նվեր են տանում ժողովրդի կողմից: Շինում են մի երկար նիզակ, նիզակի ծայրից կախում են քսակը և «քագավոր, որտեղ ես, գալիս ենք քեզ մոտ», ասում են քաղաքի առաջավորներն ու ճամփա ընկնում:
Մի ավանի միջով անցնելիս տեսնում են խանութպանին մեկը կրակի բոցի պես մի բան է ծախում: Դրա տեսքը շատ է հրապուրում Նուկիմ քաղաքի պատգամավորներին:
– Էտ ի՞նչ ես ծախում, ախպեր, – հարցնում են նրանք:
– Տաքդեղ, – պատասխանում է խանութպանը:
Առաջին անգամն են տեսնում տաքդեղը, առաջին անգամն են լսում տաքդեղ անունը:
-Ուտելու բա՞ն է, – հարցնում են նրան:
– Ուտելու բան է, բա՜ ոնց, – պատասխանում է խանութպանը:
– Որ էտպես է, մի կշեռք էտ ասածիցդ տուր:
Ավագ պատգամավորը տաքդեղից մի հատ կծում է, բերանը մրմռում է, աչքերը արցունքոտվում են, նետում է մյուսին, սա էլ մի կտոր կծում է, նետում է մյուսին: Էսպես մինչև վերջին պատգամավորը: Բերանները մրմռալով, աչքերը արցունքոտելով, խանութպանին հայհոյելով՝ շարունակում են ճանապարհը: Մի ուրիշ ավանով անցնելիս տեսնում են խանութպանի առաջ սալաների վրա դարսված… չեն իմանում ինչ:
– Էտ ի՞նչ ես ծախում, ախպեր:
– Խաղող:
Առաջին անգամն են տեսնում խաղողը, առաջին անգամն են լսում խաղողի անունը:
– Ուտելու բա՞ն է,- հարցնում են նրանք:
– Էն էլ ոնց, – պատասխանում է խանութպանը:
– Դե, մի կշեռք տո՛ւր:
Վճարում են, առնում, ուտում, համը բերաններն է մնում: Շրթունքները լիզելով, խանութպանին օրհնելով` շարունակում են ճանապարհը:
Մաս 2-րդ
Մի ուրիշ ավանով անցնելիս տեսնում են խանութպանի մոտ կտոր-կտոր ճերմակ բաներ:
– Էդ ի՞նչ ես ծախում:
– Շաքար:
Շաքա՞ր….Ո՛չ տեսել էին, ո՛չ լսել:
– Ուտելու բա՞ն է,- հարցնում են նրանք:
– Էն էլ ոնց:
– Դե, մի կշեռք տո°ւր:
Վճարում են, առնում, կռթկռթալով ուտում, համը բերաններն է մնում:
Գնում են, գնում, գիշերը վրա է հասնում: Նիզակը տնկում են գետնի մեջ, քսակով ոսկին ամրացնում նիզակին, իրենք պառկում են շուրջը, միամիտ քնում: Գողը ինչպե՞ս կարող է բարձրանալ վերև, նիզակի ծայրից կախված քսակը առնել, իսկի խելքի մոտ բա՞ն է:
Հակառակի պես գիշերը մի ճամփորդ է անցնում էդ տեղերով, տեսնում է մի տնկած ձողի շուրջը մարդիկ անուշ քնել են: Վեր է նայում` ձողի ծայրից μան է կախված: Վար է բերում ձողը, բաց անում քսակը, մեջը՝ դեղին ոսկի: Ոսկին դատարկում է իր խուրջինի մեջ, փոխարենը քսակի մեջ խիճ ու ավազ է լցնում, ձողը նորից կանգնեցնում:
Առավոտը Նուկիմ քաղաքի խելոքները շարունակում են իրենց ճանապարհը: Հարցնելով հասնում են թագավորանիստ քաղաքը: Մայրաքաղաքի դռան մոտ նստում են, ծախսերի հաշիվ են տեսնում, որ գումարը իրար մեջ արդար բաժանեն:
Ավագ պատգամավորն ասում է.
— Էն կարմիր բանը, որ ես կերա, քեզ գցեցի, դու կերար մեկէլին գցեցիր` մեկ արծաթ, էն բանը, որ աստված շինել էր, մենք քանդեցինք` մեկ արծաթ. էն բանը, քանց ձյուն ճերմակ էր, քանց մոր կաթ անուշ` երկու արծաթ:
Հաշիվը տեսնելուց հետո գնում են թագավորի դռանը կանգնում: Դռնապանը իմաց է տալիս պալատականներին, սրանք էլ թագավորին, թե Նուկիմ քաղաքից պատգամավոր են եկել: Թագավորը հրամայում է ներս կանչել նրանց:
Պատգամավորները թագավորին գլուխ են տալիս և բարև բռնած կանգնում են: Ավագ պատգամավորը քսակը մոտեցնում է թագավորին և ասում.
– Թագավո՛րն ապրած կենա, մենք Նուկիմ քաղաքի ժողովրդի կողմից ենք եկել խնդրանքով: Էս մի քսակ ոսկին էլ ժողովրդի կողմից քեզ նվեր ենք բերել: Մեր քաղաքը շատ ցուրտ քաղաք է. երկու ձմեռ, մեկ ամառ: Թե որ երկու ամառ, մեկ ձմեռ չանես, էլ մեր քաղաքում մենք մնացողը չենք, լավ իմացած լինես:
Մյուս պատգամավորները գլխով հաստատում են նրա ասածը:
Թագավորի գանձապահը, որ վերցրել էր քսակը, թագավորի ականջին փսփսում է, թե ոսկու տեղ խիճ ու ավազ է:
Թագավորը մտածում է` սրանք նպատակո՞վ են ոսկու տեղ խիճ ու ավազ բերել, թե՞ միամիտ սրտով: Փորձելու համար հրամայում է` նրանց առաջ մի մատուցարան սև սալոր դնեն` սև բոլոջների հետ խառը: Պատգամավորները վրա են պրծնում. ավագ պատգամավորն ասում է.
– Տղե՛րք, առաջ ոտավորն ուտենք` չփախչեն, անոտը մեր ծառան է:
Թագավորը տեսնում է նրանց խելքի չափը և դառնալով նրանց` ասում է.
– Գնացե՛ք ձեր տները, մինչև տեղ հասնեք, մեկ էլ ամառը եկած կլինի:
– Թախտիդ հաստատ մնաս, – ասում են պատգամավորները և ուրախ-զվարթ վերադառնում են իրենց քաղաքը:
Ժամանակով մի քաղաք է եղել՝ նուկիմ անունով: Անունը կա, բայց տեղը մինչև հիմա հայտնի չէ:Ժամանակով մի քաղաք է եղել՝ նուկիմ անունով: Անունը կա, բայց տեղը մինչև հիմա հայտնի չէ:
Урок 18.11.2020
КУЛЬТУРНОЕ НАСЛЕДИЕ АРЦАХА
Монастырь Дадиванк располагается на левом берегу реки Тертер в 95 километрах к северу от Степанакерта. Дадиванк был основан в первом веке на месте могилы святого Дади — проповедника христианства. Комплекс включает в себя церковь Арзу-Хатун (13 век) и другие. Самыми известными памятниками комплекса являются хачкары, датированные 1283 годом.
Гандзасарский монастырь называют величайшим чудом армянской архитектуры. Строительство монастыря было начато в 1216 году и завершено в 1238 году. На протяжении веков он является воплощением христианских традиций и национальной мудрости для народа Арцаха.
Шушинская крепость – одна из главных достопримечательностей города. Внутренние стены крепости, которые были построены в 18 веке меликами Варанды, практически полностью сохранились.
Собор Святого Христа Всеспасителя (Казанчецоц) – самое красивое архитектурное сооружение Шуши. Собор построен из белого известняка в 1888 году. Он расположен на городской площади. Это одно из любимейших мест поклонения в Арцахе.
КАРАБАХСКАЯ КУХНЯ
Карабахская кухня — это удивительное сочетание всевозможных вкусов и ароматов. В основном она состоит из разнообразных блюд, приготовленных из мяса и овощей, растущих на холмах и в долинах Карабаха.
Женгялов хац — это хлебная лепёшка с зеленью. Очень популярное блюдо: его едят в Карабахе круглый год. Женгялов хац – церемониальное блюдо. Основной смысл его приготовления заключается в том, чтобы собрать членов семьи вместе и пообщаться на разные темы.
Армянский хоровац — он же шашлык — ещё одно не менее популярное блюдо. Готовят его из свинины, баранины или телятины. Хоровац подают с салатом из зелени и запечённых на углях овощей: баклажанов, помидоров и перца.
Хаш — традиционное блюдо из говядины, которое готовится всю ночь. Утром его подают с чесноком и сушеным лавашом.
Куркут — вкусная каша из пшеницы с мясом.
Долма также очень популярна в Арцахе. Говяжий фарш заворачивают в виноградные или капустные листья. Долму традиционно подают с соусом из мацони и чеснока.
Хашлама — мясное блюдо с помидорами, сладким перцем, луком и морковью.
Есть в Арцахе и особый хлеб под названием тонрахац. Это лепешки, выпекаемые в вырытых в земле глиняных печах цилиндрической формы — тандырах.
The cultural heritage of Artsakh
1) The Shoushi fortress is one of the main attractions of the city. The inner walls of the castle, built in the XVIII century by meliks of Varand, are almost completely preserved.
2) Church of the Holy Saviour (Ghazanchetsots) is the most beautiful architectural building of Shoushi. Cathedral is built of white limestone in 1888 in the town square. It is one of the most favourite places of worship in Artsakh.
3) Gandzasar Monastery is called the greatest miracle of Armenian architecture. Construction of monastery was started in 1216 and completed in 1238. Over the centuries it embodies the Christian traditions and national wisdom for the people of Artsakh.
4) Dadivank Monastery is located on the left bank of the river Tartar, at a distance of 95 kilometres north of Stepanakert. Dadivank was founded in the first century on the site of the grave of St. Dadi – a preacher of Christianity.The complex includes the Church of Arzu Khatun (XIII century) and others. The most famous monuments of the complex are khachkars, dated of 1283.
Մայրենի 17.11.2020
Մաս 1-ին
Ժամանակով մի քաղաք է եղել՝ նուկիմ անունով: Անունը կա, բայց տեղը մինչև հիմա հայտնի չէ: Այս քաղաքը ցուրտ է եղել՝ երկու ձմեռ, մի ամառ: Մի օր ժողովուրդը հարայ-հրոցով հավաքվում, ափ է առնում քաղաքի առաջավոր մարդկանց դռները.
-Էս քաղաքում էլ ապրել չի լինի, սառանք, ախպեր, սառանք: Ելեք պատգամ գնացեք թագավորի մոտ, գնացեք, թագավորին ասեք, թե որ երկու ամառ, մեկ ձմեռ չանի՝ մենք էս քաղաքում է՜լ մնացողը չենք:
– Ժողովրդի կամքը սուրբ է, – ասում են առաջնորդները, որ քաղաքի խելոքներն են լինում, խորհրդի են նստում և որոշում թագավորի մոտ գնալ խնդրելու և, թագավորի սիրտը շահելու համար էլ մի քսակ ոսկի նվեր են տանում ժողովրդի կողմից: Շինում են մի երկար նիզակ, նիզակի ծայրից կախում են քսակը և «քագավոր, որտեղ ես, գալիս ենք քեզ մոտ», ասում են քաղաքի առաջավորներն ու ճամփա ընկնում:
Մի ավանի միջով անցնելիս տեսնում են խանութպանին մեկը կրակի բոցի պես մի բան է ծախում: Դրա տեսքը շատ է հրապուրում Նուկիմ քաղաքի պատգամավորներին:
– Էտ ի՞նչ ես ծախում, ախպեր, – հարցնում են նրանք:
– Տաքդեղ, – պատասխանում է խանութպանը:
Առաջին անգամն են տեսնում տաքդեղը, առաջին անգամն են լսում տաքդեղ անունը:
-Ուտելու բա՞ն է, – հարցնում են նրան:
– Ուտելու բան է, բա՜ ոնց, – պատասխանում է խանութպանը:
– Որ էտպես է, մի կշեռք էտ ասածիցդ տուր:
Ավագ պատգամավորը տաքդեղից մի հատ կծում է, բերանը մրմռում է, աչքերը արցունքոտվում են, նետում է մյուսին, սա էլ մի կտոր կծում է, նետում է մյուսին: Էսպես մինչև վերջին պատգամավորը: Բերանները մրմռալով, աչքերը արցունքոտելով, խանութպանին հայհոյելով՝ շարունակում են ճանապարհը: Մի ուրիշ ավանով անցնելիս տեսնում են խանութպանի առաջ սալաների վրա դարսված… չեն իմանում ինչ:
– Էտ ի՞նչ ես ծախում, ախպեր:
– Խաղող:
Առաջին անգամն են տեսնում խաղողը, առաջին անգամն են լսում խաղողի անունը:
– Ուտելու բա՞ն է,- հարցնում են նրանք:
– Էն էլ ոնց, – պատասխանում է խանութպանը:
– Դե, մի կշեռք տո՛ւր:
Վճարում են, առնում, ուտում, համը բերաններն է մնում: Շրթունքները լիզելով, խանութպանին օրհնելով` շարունակում են ճանապարհը:
Մաս 2-րդ
Մի ուրիշ ավանով անցնելիս տեսնում են խանութպանի մոտ կտոր-կտոր ճերմակ բաներ:
– Էդ ի՞նչ ես ծախում:
– Շաքար:
Շաքա՞ր….Ո՛չ տեսել էին, ո՛չ լսել:
– Ուտելու բա՞ն է,- հարցնում են նրանք:
– Էն էլ ոնց:
– Դե, մի կշեռք տո°ւր:
Վճարում են, առնում, կռթկռթալով ուտում, համը բերաններն է մնում:
Գնում են, գնում, գիշերը վրա է հասնում: Նիզակը տնկում են գետնի մեջ, քսակով ոսկին ամրացնում նիզակին, իրենք պառկում են շուրջը, միամիտ քնում: Գողը ինչպե՞ս կարող է բարձրանալ վերև, նիզակի ծայրից կախված քսակը առնել, իսկի խելքի մոտ բա՞ն է:
Հակառակի պես գիշերը մի ճամփորդ է անցնում էդ տեղերով, տեսնում է մի տնկած ձողի շուրջը մարդիկ անուշ քնել են: Վեր է նայում` ձողի ծայրից μան է կախված: Վար է բերում ձողը, բաց անում քսակը, մեջը՝ դեղին ոսկի: Ոսկին դատարկում է իր խուրջինի մեջ, փոխարենը քսակի մեջ խիճ ու ավազ է լցնում, ձողը նորից կանգնեցնում:
Առավոտը Նուկիմ քաղաքի խելոքները շարունակում են իրենց ճանապարհը: Հարցնելով հասնում են թագավորանիստ քաղաքը: Մայրաքաղաքի դռան մոտ նստում են, ծախսերի հաշիվ են տեսնում, որ գումարը իրար մեջ արդար բաժանեն:
Ավագ պատգամավորն ասում է.
— Էն կարմիր բանը, որ ես կերա, քեզ գցեցի, դու կերար մեկէլին գցեցիր` մեկ արծաթ, էն բանը, որ աստված շինել էր, մենք քանդեցինք` մեկ արծաթ. էն բանը, քանց ձյուն ճերմակ էր, քանց մոր կաթ անուշ` երկու արծաթ:
Հաշիվը տեսնելուց հետո գնում են թագավորի դռանը կանգնում: Դռնապանը իմաց է տալիս պալատականներին, սրանք էլ թագավորին, թե Նուկիմ քաղաքից պատգամավոր են եկել: Թագավորը հրամայում է ներս կանչել նրանց:
Պատգամավորները թագավորին գլուխ են տալիս և բարև բռնած կանգնում են: Ավագ պատգամավորը քսակը մոտեցնում է թագավորին և ասում.
– Թագավո՛րն ապրած կենա, մենք Նուկիմ քաղաքի ժողովրդի կողմից ենք եկել խնդրանքով: Էս մի քսակ ոսկին էլ ժողովրդի կողմից քեզ նվեր ենք բերել: Մեր քաղաքը շատ ցուրտ քաղաք է. երկու ձմեռ, մեկ ամառ: Թե որ երկու ամառ, մեկ ձմեռ չանես, էլ մեր քաղաքում մենք մնացողը չենք, լավ իմացած լինես:
Մյուս պատգամավորները գլխով հաստատում են նրա ասածը:
Թագավորի գանձապահը, որ վերցրել էր քսակը, թագավորի ականջին փսփսում է, թե ոսկու տեղ խիճ ու ավազ է:
Թագավորը մտածում է` սրանք նպատակո՞վ են ոսկու տեղ խիճ ու ավազ բերել, թե՞ միամիտ սրտով: Փորձելու համար հրամայում է` նրանց առաջ մի մատուցարան սև սալոր դնեն` սև բոլոջների հետ խառը: Պատգամավորները վրա են պրծնում. ավագ պատգամավորն ասում է.
– Տղե՛րք, առաջ ոտավորն ուտենք` չփախչեն, անոտը մեր ծառան է:
Թագավորը տեսնում է նրանց խելքի չափը և դառնալով նրանց` ասում է.
– Գնացե՛ք ձեր տները, մինչև տեղ հասնեք, մեկ էլ ամառը եկած կլինի:
– Թախտիդ հաստատ մնաս, – ասում են պատգամավորները և ուրախ-զվարթ վերադառնում են իրենց քաղաքը:
Թագավո՛րն ապրած կենա, մենք Նուկիմ քաղաքի ժողովրդի կողմից ենք եկել խնդրանքով: Էս մի քսակ ոսկին էլ ժողովրդի կողմից քեզ նվեր ենք բերել: Մեր քաղաքը շատ ցուրտ քաղաք է. երկու ձմեռ, մեկ ամառ: Թե որ երկու ամառ, մեկ ձմեռ չանես, էլ մեր քաղաքում մենք մնացողը չենք, լավ իմացած լինես:
